We kennen allemaal de lijstjes van leiderschapsstijlen. In mijn werk zie ik dat leiderschap het verschil maakt tussen organisaties die vastlopen en organisaties die in beweging blijven. Daarbij geloof ik niet in leiderschap dat alles naar zich toetrekt, maar in kaderstellend leiderschap: leiderschap dat richting geeft, duidelijkheid schept en tegelijk ruimte laat voor professionele afwegingen. Dus: leiderschap dat duurzame verandering en ontwikkeling mogelijk maakt. Dit haakt aan op het begrip transformationeel leiderschap.

Kaderstellend leiderschap draait om het expliciet maken van doelen, waarden en verantwoordelijkheden, zonder het handelen van professionals dicht te regelen. Juist in kennisintensieve en publieke organisaties is die balans cruciaal. Professionals hebben ruimte nodig om hun vakmanschap in te zetten, maar ook duidelijke kaders om keuzes te kunnen verantwoorden. Onderzoek naar publiek leiderschap laat zien dat deze combinatie van richting en ruimte bijdraagt aan kwaliteit, motivatie en legitimiteit (’t Hart, 2014; Noordegraaf, 2015).

In mijn rollen als adviseur, coördinator en bestuurder werk ik regelmatig met leidinggevenden die zoeken naar deze balans. Ik ondersteun hen bij het expliciteren van kaders, het verduidelijken van rollen en het creëren van condities waarin eigenaarschap kan ontstaan. Dat betekent ook aandacht voor de onderliggende vragen: waar ligt de beslisruimte, wanneer is afstemming nodig en hoe gaan we om met spanning tussen beleid en uitvoering?

Professioneel eigenaarschap ontstaat niet vanzelf. Het vraagt om vertrouwen, duidelijke verwachtingen en een cultuur waarin professionals worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid, maar ook worden gesteund in complexe afwegingen. Leiderschap speelt hierin een sleutelrol, niet door te controleren, maar door ruimte te bieden voor reflectie, dialoog en leren in de praktijk (Heifetz, Grashow & Linsky, 2009).

Voor mij betekent kaderstellend leiderschap dat ik bijdraag aan helderheid en samenhang, zonder de complexiteit te reduceren. Door richting te geven, vragen te stellen en eigenaarschap te versterken, help ik organisaties om professioneel, wendbaar en verantwoord te handelen in een steeds complexere omgeving.

Bronnen

Heifetz, R. A., Grashow, A., & Linsky, M. (2009). The practice of adaptive leadership: Tools and tactics for changing your organization and the world.

Boston, MA: Harvard Business Press. Noordegraaf, M. (2015). Public management: Performance, professionalism and politics.

Basingstoke: Palgrave Macmillan. ’t Hart, P. (2014). Understanding public leadership. London: Palgrave Macmillan.